شهاب الدين احمد سمعانى
مقدمهء مصحح 112
روح الأرواح فى شرح أسماء الملك الفتاح ( فارسى )
هندى ، به قلم نسخ ايرانى مىماند ، هرچند كه كاتب در هندوستان به كتابت آن پرداخته است . هم گويا كاتب نسخهء مورد بحث صاحب طبع بوده و سخنان منظوم داشته بوده ، چنانچه دو بيت منظوم را كه در پايان نسخه آورده ، ظاهرا از سرودههاى خود اوست : « 113 » گر دوستان مخلص بعد از وفات ما * در مسند حيات گهى ذكر ما كنند از دوستان سزد كه پس از فوت دوستان * ذكر نكو كنند ، بديها رها كنند 4 . نسخهء كتابخانهء توبينگن ( 1008 u 1907 uq ) از نسخههاى بسيار معتبر روح الارواح نسخهاى است به خط نسخ كهن متمايل به شكسته كه در روز پنجشنبه چهارم شعبان از سال 735 كتابت شده ، و با ديگر دستنوشتههاى اصيل و معتبر روح الارواح فرقهاى بارز و فاحش دارد ، به اين قرار : نخست اينكه كاتب در سرآغاز نسخه ، پس از « بسمله » آورده است كه : قال الشيخ الامام شهاب الدين ابو القاسم عبد اللّه بن المظفّر السّمعانى رحمة اللّه عليه فى شرح اسماء اللّه تعالى . » همچنان كه مىبينيم در اين نسخه به جاى « احمد » « عبد اللّه » آمده ، و هم عبارت « افتتاح كرده شد شرح اسامى خداوند جلّ جلاله به پارسى براى انتفاع مسلمانان » را كه در همهء نسخههاى ديگر به يكسان آمده است ندارد و به جاى آن پاره جملهاى به عربى ديده مىشود . دو ديگر اينكه در ترقيمهء اين نسخه ، كاتب دستنوشتهاش را « مجلّدة الاولى من كتاب روح الارواح » خوانده است . با توجه به اين اشارهء كاتب ، مىبايست سمعانى روح الارواح را در دو مجلّد فراهم آورده باشد ، حالان كه هيچيك از نسخههاى معتبر و موجود اين كتاب چنين تقسيمى را تأييد نمىكنند ، و گويا اين مسئله از بر ساختههاى كاتب نسخهء توبينگن است ؛ زيرا به فرض اينكه مؤلف كتابش را در دو جلد تأليف كرده باشد ، باز هم اين نسخه نمىتواند جلد اول روح الارواح باشد ، به اين جهت كه سنّتى است در ميان شارحان اسما حسنى ، كه از شرح اسم « هو » يا « اللّه » مىآغازند ، و با توجه به اسماء ذات و فعل و صفات گزارهشان را
--> ( 113 ) - نسخهاى كه در فهرست نسخههاى خطى فارسى آقاى منزوى ، به شمارهء 11085 معرفى شده ، همين نسخه است كه در همان فهرست در شمارهء 11079 از آن ياد شده .